Kl. Psk. Mehmet Kara
Evlilikler çoğu zaman büyük krizlerle değil, küçük ama tekrarlayan hatalarla yıpranır. Başlangıçta önemsenmeyen bazı iletişim biçimleri zamanla ilişkinin temelini zayıflatabilir.
İlişki araştırmalarıyla tanınan psikolog John Gottman, evlilikleri en çok yıpratan dört iletişim hatasını “Mahşerin Dört Atlısı” olarak tanımlar. Bunlar; eleştiri, aşağıılama, aşırı savunma ve duvar örme davranışlarıdır.
Bir ilişkiye bu dört davranış girdiğinde, iletişim yavaş yavaş zarar görmeye başlar.
1. Eleştiri: Davranışı Değil, Kişiyi Hedef Almak
Eleştiri, bir davranışı dile getirmekten farklıdır.
Bir davranıştan rahatsız olduğumuzu söylemek sağlıklı olabilir. Ancak eleştiri, doğrudan kişinin karakterine yönelir.
“Bugün geç kaldın” demek yerine
“Sen zaten sorumsuz bir insansın” demek…
Bu tür cümleler karşı tarafta savunma ve kırgınlık yaratır. Zamanla kişi kendini anlaşılmamış ve değersiz hisseder.
2. Aşağılama: İlişkideki En Yıkıcı Tutum
Aşağılama, evliliklerde en zararlı iletişim biçimlerinden biridir.
Alay etmek, küçümsemek, göz devirmek, küçültücü sözler kullanmak…
Bunların her biri karşı tarafın saygınlığına zarar verir.
“Sen zaten hiçbir şeyi beceremezsin”
“Seninle konuşmanın anlamı yok”
Bu tür ifadeler zamanla ilişkide saygıyı aşındırır. Oysa saygı, bir evliliğin en temel direklerinden biridir.
3. Aşırı Savunma: Sürekli Kendini Haklı Çıkarmaya Çalışmak
Tartışmalarda çoğu zaman insanlar kendilerini korumaya çalışır. Ancak sürekli savunmaya geçmek, sorumluluğu tamamen karşı tarafa yüklemek anlamına gelir.
“Benim hiçbir suçum yok.”
“Sen de şöyle yaptın.”
Bu tutum tartışmayı çözmek yerine büyütür. Çünkü iki taraf da anlaşılmak yerine haklı çıkmaya odaklanır.
Oysa ilişkilerde bazen küçük bir cümle büyük bir fark yaratır:
“Bu konuda benim de payım olabilir.”
4. Duvar Örme: İletişimi Tamamen Kapatmak
Duvar örme, kişinin tartışma sırasında tamamen içine kapanmasıdır.
Cevap vermemek, ortamdan uzaklaşmak, göz teması kurmamak…
Bu davranış karşı tarafta yoğun bir yalnızlık ve çaresizlik hissi yaratabilir.
Çünkü tartışma sırasında iletişim kesildiğinde sorun çözülmez, sadece ertelenir.
İlişkilerde En Güçlü Antidot: Saygı ve Dinleme
Bu dört davranış ilişkiye zarar verebilir. Ancak fark edildiğinde değiştirilebilir.
Eleştiri yerine duygu ifade etmek,
aşağılama yerine saygı göstermek,
savunma yerine sorumluluk almak,
duvar örmek yerine konuşmaya alan açmak…
İletişim bazen küçük değişimlerle yeniden kurulabilir.
Son Söz
Evlilik iki insanın aynı evde yaşaması değil, aynı duyguyu paylaşabilmesidir.
Bir ilişkide sevgi kadar önemli olan şey, o sevgiyi nasıl ifade ettiğimizdir.
Çünkü bazen bir evliliği ayakta tutan şey büyük fedakârlıklar değil,
birbirine saygıyla konuşmayı sürdürebilmektir.
