Telefon, tablet, bilgisayar gibi cihazların yoğun kullanımı ve internete erişim; bilgiye ulaşımı hızlandırıyor, iletişimi
kolaylaştırıyor, eğlenceyi artırıyor ancak diğer taraftan ekrana bağlı bir yaşam biçimine sürüklüyor. Bu durumun ‘dijital bağımlılık’ olarak tanımlandığını açıklayan Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, “Artık sadece gençler değil, her yaştan insanın günlük hayatındaki kontrolsüz dijital içerik tüketimi, uyku düzeninden sosyal ilişkilere kadar bireylerin hem fiziksel hem de psikolojik bütünlüğüne ciddi şekilde
zarar veriyor” açıklamasında bulundu.
Dijital bağımlılığın belirtilerini tanımak, erken müdahale ve tedavi açısından önemli.
Bağımlılığın şekli, yapılan etkinliğe göre değişse bile dikkat edilmesi gereken bazı ortak
belirtiler ve davranış örüntüleri vardır diyen Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman
Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, “Dijital cihazlara ve çevrim içi aktivitelere aşırı düşkünlük,
olumsuz etkilerine rağmen dijital dünyada geçen zamanı kontrol edememe ya da
sınırlayamama, cihaza erişim olmadığında sinirlilik, kaygı, huzursuzluk gibi yoksunluk
belirtileri yaşama, kişisel hijyen, uyku düzeni veya beslenmenin ihmal edilmesi, dijital
etkinliklerle meşgul olunmadığında mutsuzluk, boşluk hissi ya da tatminsizlik yaşama ve son
olarak gerçeklik algısının bozulması bağımlılığın ciddi işaretlerindendir. Bireyin yüz yüze
ilişkiler yerine sanal dünyadaki kimliğine öncelik vermesi dijital bağımlılık teşhisine yardımcı
olur” dedi.
Dijital detoks stresi azaltıyor
Kısa süreli bile olsa dijital detoksun bireylerin sosyal medya kullanımına dair kontrol
duygusunu artırabildiğini vurgulayan Tezel, “Dijital detoks, aile bağlarını güçlendirir, sosyal
etkileşimi artırır, ruhsal ve bedensel sağlığı iyileştirir. Dijital cihazlardan uzaklaşmak ya da
kullanım süresini azaltmak, yaşam kalitesini artırır. Araştırmalar, belirli aralıklarla teknolojik
cihazlardan uzak kalmanın stresi azalttığı, odaklanmayı kolaylaştırdığı ve genel ruh halini
iyileştirdiğini gösteriyor. Ayrıca uzun süreli ekran maruziyeti; göz yorgunluğu, baş ağrısı ve
duruş bozuklukları gibi sorunlara da zemin hazırlıyor. En azından zorlayıcı olmayan uyku
öncesi yani kısa süreli dijital detokslarla bağımlılık kontrol altına alınabilir. Ek olarak
yatmadan hemen önce telefona bakmak melatonin salınımını geciktirir ve uyku düzenini
bozar. Dijital detoks, bu döngüyü de düzene sokar” dedi.
Uzm. Psikolog Ezgi Dokuzlu Tezel, dijital bağımlılıktan kurtulmaya yardımcı 6 öneriyi paylaştı:
Duygularınızı fark edin
Telefonu neden bu kadar sık kullandığınızı gözlemleyin. Sıkıldığınızda mı? Bir şeylerden
kaçmak için mi? Telefonunuzu sürekli kontrol etmenin size nasıl hissettirdiğini anlamaya
çalışın.
Kendinize mola zamanları belirleyin
Örneğin, telefonunuzu her 15 ya da 30 dakikada bir kontrol etmek yerine belirli zaman
dilimlerinde göz gezdirin.
Yemek sırasında telefonunuzu uzak tutun
Cihazı göz önünden kaldırmak, ana odaklanmanızı kolaylaştırır.
Ekran sürenizi takip eden uygulamalar kullanın
Telefon sürenizi ölçen ve sosyal medya erişimini kısıtlayan uygulamalar, farkındalık
yaratabilir.
Gece yatmadan önce bağlantıyı kesin
Her akşam belirlediğiniz bir saatte telefonu veya sesini kapatmak bir uyku rutini
oluşturmanıza yardımcı olur.
Bildirimleri kapatın
Sürekli uyarılar dikkatinizi dağıtır. Gereksiz bildirimleri devre dışı bırakmak, kullanım ihtiyacını
azaltır.
